De legionellabacterie komt van nature voor in water. Toch is er geen reden tot ongerustheid. Enkele eenvoudige tips zorgen er voor dat je geen enkel gevaar loopt. Meteen ruimen we ook een aantal misverstanden uit de weg.

 

Indien het zwemwater van je zwembad thuis op de juiste wijze wordt gechloreerd en rondgepompt (volgens instructie of opgave van de leverancier of installateur), bestaat er geen risico.

Het risico van een bubbelbad is moeilijk te bepalen en hangt vooral af van het ontwerp. Het risico kan worden beperkt door het bad iedere keer te vullen met water uit een warmwatertoestel dat is afgesteld op minimaal 60° C. Laat na gebruik het bad steeds leeglopen, en maak het bad regelmatig schoon. Het is belangrijk om de filter regelmatig te reinigen of te vervangen.

Als het bad langere tijd heeft stilgestaan, is het goed dit eerst te vullen met water van minimaal 60° C, dit water een tiental minuten te laten bubbelen en het bad vervolgens leeg te laten lopen. Je kan ook gebruik maken van ontsmettings-en reinigingsmiddelen voor zwembaden. Jouw leverancier of installateur kan je hierbij ongetwijfeld adviseren.

Besmetting vindt plaats via de longen. Aangenomen wordt dat de ziekte overgebracht wordt door het inademen van de bacterie in zeer kleine druppeltjes water, verspreid in de lucht (nevel), bijvoorbeeld onder de douche, in de sauna of het bubbelbad, of via een intern airco-systeem. De ziekte kan niet van de ene persoon op de andere worden overgedragen en is dus niet besmettelijk. Ook het drinken van water vormt geen enkel risico.
Koffiezetapparaten en stroomstrijkijzers werken met temperaturen die aanzienlijk hoger zijn dan 60 °C, waardoor groei van de bacterie niet mogelijk is.Zij vormen dus geen besmettingsbron.

De waterbakjes van je centrale verwarming zijn ongevaarlijk. Er treedt wel dampvorming maar geen druppel-of nevelvorming op. Een luchtbevochtiger die met verdamping werkt, vormt geen risico omdat er geen waternevelontwikkeling is. Types die werken met verneveling houden een zeker risico in. Dit risico is te verkleinen door de sproeiers van luchtbevochtigers wekelijks schoon te maken met chloor.

Ja dat kan, als de temperatuur van het douchewater in het warmwatertoestel afgesteld is op minimaal 60° C. Bij temperaturen boven de 60° C wordt de bacterie gedood. Ben je langer dan een week niet thuis geweest? OF twijfel je aan het watersysteem? Laat dan het koude en warme water een minuut stromen. Dompel de douchekop in een emmer water of haal het sproeistuk eraf.

De legionella-bacterie kan zich vermenigvuldigen in een warmwatertoestel met een voorraadvat, zoals elektrische boilers en bepaalde typen combiketels, waarin de temperatuur te laag is afgesteld. Een geiser heeft geen voorraadvat, zodat de bacterie geen kans krijgt zich te vermenigvuldigen.

Volgens het besluit van de Vlaamse regering van 9 februari 2007 moeten alle uitbaters van voor het publiek toegankelijke plaatsen een beheersplan opstellen om de verspreiding van legionella te voorkomen. Dat geldt in het bijzonder voor horecazaken, ziekenhuizen en bejaardentehuizen, scholen, jeugdcentra, tentoonstellingsruimten, sportcentra, fitnesscentra, kampeerterreinen en vakantiecentra.

Uitbaters die zich voor het uitwerken van een legionella-beheersplan laten begeleiden door De Watergroep, krijgen na afloop een certificaat waaruit blijkt dat hun gebouwen legionella-vrij beheerd worden.
Bij het gebruik van een tuinslang is het risico over het algemeen klein wanneer je de slang aansluit op een koudwaterkraan. Zelden zal de temperatuur in een dergelijk systeem langere tijd boven de 25° C zijn en blijven. Maak je gebruik van een (flexibele) tuinslang, die gedurende langere tijd in de zon blijft liggen en die minder vaak gebruikt wordt (en zo dus stilstaand water bevat), dan neemt het risico op groei van de bacterie toe. Daarom is het van belang de tuinslang en het douche- en sproeisysteem na gebruik leeg te laten lopen. Er is dan geen kans op stilstaand water waarin de Legionella-bacterie zich kan ontwikkelen. Hetzelfde advies geldt voor brandslangen die soms voor schoonmaakwerkzaamheden worden gebruikt. In een ingegraven leidingsysteem is een dergelijke opwarming van het water vrijwel onmogelijk en is er geen risico.

Wanneer water in een hogedrukreiniger wordt verwarmd, kan de Legionella-bacterie groeien. Omdat er bij het gebruik van een hogedrukreiniger veel nevel ontstaat, bestaat er gevaar voor besmetting. Stel de temperatuur daarom af boven de 60° C of gebruik alleen koud water.

Bij het schieten met waterpistolen en dergelijke vindt geen nevelvorming plaatsvindt. Kinderen lopen hierbij dus geen enkel risico.
De legionella-bacterie die de ziekte veroorzaakt, is een zuurstofminnende staafvormige kiem, die in kleine aantallen leeft in zoet water. Op zichzelf vormt de bacterie geen enkel gevaar. Pas wanneer de omstandigheden een snelle vermenigvuldiging van de bacterie mogelijk maken, wordt zij ziekteverwekkend. Onder de 20° C overleeft de bacterie, maar is er geen vermenigvuldiging. De bacterie groeit vooral aan in stilstaand water met een temperatuur tussen 30 en 50° C. Boven de 50° C sterft de bacterie af. Hoe hoger de temperatuur, hoe sneller de bacterie afsterft.
De veteranenziekte is een ernstige longontsteking die wordt veroorzaakt door de Legionella-bacterie. Deze bacterie werd in 1976 ontdekt toen zich in Philadelphia (Verenigde Staten) een epidemie van longontsteking voordeed onder oud-strijders uit het Amerikaanse leger. Naar schatting lopen jaarlijks honderden en mogelijk duizenden mensen een infectie met de Legionella-bacterie op. De meeste mensen worden niet ziek na blootstelling. Slechts bij een klein deel van degenen die met de bacterie besmet zijn, ontwikkelt zich de ernstige veteranenziekte. Er bestaat ook een lichtere vorm van de ziekte‚ de Legionella-griep. Zware rokers, ouderen en mensen die geneesmiddelen gebruiken die hun afweer verstoren (bijvoorbeeld mensen die een transplantatie hebben ondergaan), lopen een groter risico om ziek te worden. De tijd tussen de besmetting en het optreden van de eerste ziekteverschijnselen (de incubatietijd) varieert van twee tot twaalf dagen.

Bij de lichtere vorm van de veteranenziekte, ondervindt men gedurende twee tot vijf dagen lichte griepachtige verschijnselen zoals: koorts, hoofdpijn, spierpijn en hoesten. De ziekte is in deze lichte vorm niet gevaarlijk, er doet zich geen longontsteking voor. De klachten kunnen zonder behandeling overgaan.

De enstige vorm van de veteranenziekte begint met een snel opkomende hoofdpijn, spierpijn en een ziek gevoel, gevolgd door longontsteking met koorts boven 39° C. De patiënt hoest en is soms kortademig. Een aantal patiënten heeft last van braken en diaree. De ziekte kan zeer ernstige gevolgen hebben, maar is door directe toediening van de juiste antibiotica goed te behandelen. De ziekte knaagt wel heel hard aan de weerstand. Vaak duurt het meerdere weken voor de zieke weer helemaal is opgeknapt.

De veteranenziekte is een ernstige aandoening met een overlijdensrisico van 5 tot 25 procent. De aandoening is echter goed te behandelen. Hoe sneller de juiste antibiotica, die elke huisarts kan voorschrijven, wordt toegediend des te lager is het risico van overlijden. Genezing duurt dan gemiddeld nog enige weken.